Muzeum jest obecnie jedną z bogatszych, wielodziałowych placówek w Polsce (ogółem ponad 157 tys. eksponatów). W siedzibie głównej gromadzi i eksponuje zabytki z zakresu archeologii, etnografii, militariów i sztuki. Unikatowe w skali europejskiej, mające około 5 tys. lat, plastyczne przedstawienie pary zwierząt w zaprzęgu odkryte w Krężnicy Jarej, skarb surowca i wyrobów bursztynowych z Basonii - jedno z największych znanych dotychczas z terenu Europy znalezisk z gotowymi wyrobami bursztyniarskimi datowany na 1 poł. V wieku n.e. Zbiór dworskiego malarstwa m.in. portret króla Stanisława Augusta Poniatowskiego w stroju koronacyjnym i portret prymasa Michała Poniatowskiego z warsztatu M. Bacciarellego, XIX-wieczne pejzaże Józefa Chełmońskiego, płótna historyczne Jana Matejki, obrazy najwybitniejszych malarzy Młodej Polski.
Muzeum ma swoją siedzibę w Zamku, którego jedynym gospodarzem jest od 1974 roku. Zamek, położony jest na wzgórzu, niemal w środku miasta, obok zabytkowego Starego Miasta. Fundowany przez Kazimierza III Wielkiego na miejscu istniejącej wcześniej warowni. Z najstarszych budowli zachowała się trzypiętrowa wieża z XIII w. o murach dochodzących do 4 m grubości oraz kaplica Św. Trójcy, zbudowana na przełomie XIV i XV w. z inicjatywy Władysława II Jagiełły, z cennymi malowidłami rusko-bizantyjskimi (1418).
