Muzeum biograficzno-literackie najwybitniejszego pisarza polskiego pozytywizmu zajmuje sale w Pałacu Małachowskich, w których Bolesław Prus zamieszkiwał niejednokrotnie podczas wakacji. Na ekspozycję Muzeum Bolesława Prusa składają się m. in. dokumenty i przedmioty osobiste pisarza ze wzbudzającym powszechne zainteresowanie świadectwem maturalnym ,nieliczne zachowane jego zdjęcia, adres gratulacyjny z 1897 r. (portret Prusa w pięknej, kutej ręcznie ramie żelaznej), który w formie depozytu przekazało Muzeum Historyczne m.st. Warszawy. W swoich zbiorach Muzeum posiada przeważającą część zachowanej korespondencji Prusa, w tym również listów do niego pisanych, autografy notatek, artykułów i konspektów, pierwodruki, egzemplarze korektowe dzieł oraz liczne ich przekłady na języki obce. Cennym uzupełnieniem zbiorów są wycinki prasowe gromadzone od 1960 r. oraz nałęczowiana ilustrujące związki Prusa z uzdrowiskiem oraz tradycje literackie i kulturalne Nałęczowa.
Bolesław Prus zawitał do Nałęczowa w roku 1882 jako kuracjusz, z nadzieją wyleczenia lęku przestrzeni (agorafobii). Leczył się i odpoczywał corocznie w latach 1882-1910 pozostawiając wśród mieszkańców żywe wspomnienia. Do dziś jego imieniem nazywane są miejsca, w których najczęściej go widywano: Góra Prusa, wąwóz czy Domek Prusa. Biblioteka nałęczowska nosiła imię Prusa i Żeromskiego, zaś pobudowane w 1904 r. Kąpiele Tanie przeznaczone dla okolicznych rzemieślników i włościan nazwano imieniem Bolesława Prusa dla upamiętnienia szerzonej przez autora oświaty zdrowotnej wśród ludu.
