Unikalny zabytek sztuki fortyfikacyjnej. Nazwa Wisłoujście wywodzi się z czasów, gdy ujście Wisły znajdowało się bezpośrednio na północ od Twierdzy. Miejsce to stanowiło ważny z punktu widzenia strategicznego teren, skąd można było kontrolować ruch statków wychodzących i wchodzących do Gdańska. Dawny port w Gdańsku położony był nad Motławą, kilka kilometrów od brzegu morskiego, co czyniło z Wisłoujścia kluczową fortyfikację, osłaniającą Gdańsk od strony morza i zabezpieczającą przed zaskoczeniem miasta i portu przez nieprzyjaciela. Strategiczne znaczenie tego miejsca doceniono bardzo wcześnie. Nie jest wykluczone, że już za panowania książąt pomorskich znajdowała się tu strażnica. Obiekt ten zniszczony w czasie działań wojennych 1945 r., został częściowo zrekonstruowany. Obecnie trwają prace restauracyjne i konserwatorskie mające przywrócić świetność temu obiektowi. Obiekt jest częściowo udostępniony do zwiedzania.
Pierwsze pisane wzmianki o istnieniu strażnicy na miejscu dzisiejszej twierdzy pochodzą jednak dopiero z połowy XIV wieku. Była to budowla drewniana, nic też dziwnego, że ulegała często zniszczeniu. Pierwsza stała budowla fortyfikacyjna powstaje tu już po wyswobodzeniu się Gdańska spod panowania krzyżackiego (1308-1454). W roku 1482 zostaje wzniesiona murowana, cylindryczna wieża, służąca do celów obronnych i jako latarnia morska. Na jej szczycie, w nocy rozpalano ogień wskazujący statkom drogę do portu. W ciągu następnych dziesiątków lat narastały poszczególne obiekty obronne, które złożyły się na całość fortyfikacji Wisłoujścia.
