Muzeum mieści się w dawnym Konwikcie Szaniawskich ufundowanym w 1732 r. przez bp. krakowskiego Konstantego Szaniawskiego. Budynek jest jednym z nielicznych obiektów zabytkowych w mieście. Muzeum powstało w 1960 roku w oparciu o pomoc Muzeum Lubelskiego, koncentrując się na wyszukiwaniu w terenie, gromadzeniu i opracowywaniu eksponatów z zakresu kultury ludowej i historii oraz dokumentacji fotograficznej. W zbiorach Muzeum znajdują się eksponaty z dziedziny tradycyjnego tkactwa ludowego oraz narzędzia do obróbki lnu, rzeźba, wycinanki, narzędzia rolnicze z przełomu XIX i XX wieku, malarstwo ludowe oraz malarstwo Józefa Pankiewicza i Leona Wyczółkowskiego, eksponaty z zakresu historii i dokumentacja fotograficzna zabytków nieruchomych. Muzeum posiada eksponaty etnograficzne (2930), z dziedziny sztuki (87), historyczne (12), militaria (33), archiwalia (466), grafiki (70), księgozbiór 1912 woluminów oraz 5000 negatywów i przezroczy.
Muzeum prowadzi konsultacje dla studentów piszących prace magisterskie, licencjackie oraz podyplomowe z zakresu etnografii i historii regionu łukowskiego. Ponadto muzeum pomaga w organizacji spotkań z twórcami ludowymi na terenie szkół. Spotkania te połączone są z prelekcją i pokazami eksponatów oraz sposobem ich tradycyjnego wytwarzania. Muzeum współpracuje z Towarzystwem Przyjaźni Ziemi Łukowskiej, oddziałem regionalnym Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
