Nowohucki Oddział Muzeum Archeologicznego w Krakowie mieści się z zespole dworsko-parkowym w Branicach. Pierwsza wzmianka o miejscowości pojawiła się w źródłach pisanych w roku 1250, kiedy Bolesław Wstydliwy przyznał wojewodzie krakowskiemu Klemensowi, synowi Sulisława, prawo do łowienia bobrów na tych terenach. Natomiast relikty archeologiczne poświadczają istnienie tutaj osadnictwa już w epoce neolitu (ok. VI tys. przed Chr.). W Branicach zachował się, otoczony parkiem, późnorenesansowy dwór obronno-mieszkalny (lamus z ok. 1600 r.). Budynek na planie prostokąta składa się z trzech kondygnacji: piwnicy, parteru i piętra. Jego dach budowli osłonią ozdobna attyka z arkadami i krenelażem. Elewację pokrywa dekoracja sgraffiti. Wewnątrz zachowały się: bogato zdobiony kominek oraz portal drzwiowy pochodzące z warsztatu Santi Gucciego. Obok lamusa, na przełomie XVIII i XIX wieku, wzniesiono parterowy, klasycystyczny dwór rodziny Badenich. W pobliżu zachowały się resztki założenia krajobrazowego z parkiem i częścią gospodarczą (spichlerz z 1706 roku, tzw. czworaki i kilka wolnostojących piwnic).
Początki nowohuckiego Oddziału Muzeum Archeologicznego w Krakowie są związane z rozpoczęciem budowy kombinatu metalurgicznego i nowego miasta na terenie kilkunastu wsi położonych na wschód od Krakowa. Archeolodzy byli obecni na terenie budowy od początku, czyli od 1949 r. W związku z dużą ilością odkryć i koniecznością ciągłego dozoru nad pracami ziemnymi i prowadzenia wielkich prac wykopaliskowych, w 1950 r. powołano "Kierownictwo Prac Wykopaliskowych w Nowej Hucie". Placówka ta, połączona organizacyjnie w 1953 z Państwowym Muzeum Archeologicznym w Warszawie, dwa lata później stała się częścią krakowskiego Muzeum Archeologicznego.
