Muzeum powstało w 1981 roku na terenie części dawnej osady młyńskiej w Jaraczu. W 1986 roku została zrekonstruowana stajnia przymłyńska i przeznaczona na cele muzealne. Ekspozycja muzealna prezentuje zagadnienia związane z historią społeczną młynarstwa, przetwórstwem zbożowym od czasów najdawniejszych do początków XX wieku oraz cykl produkcyjny młyna gospodarczego. W przybudówce młyna znajduje się urządzenie napędowe – turbina Francisa, wytwarzająca energię elektryczną, która służyła do napędu maszyn i urządzeń młyńskich. Obecnie jest tam usytuowana mała elektrownia wodna. W tej części odbywają się również lekcje muzealne dotyczące elektrowni wodnej. Na terenie muzealnym znajduje się przekładnia kontowa, za pomocą której napęd przenoszony był z turbiny na transmisję główną młyna, wirnik turbiny Francisa, ule wielkopolskie oraz łodzie rybackie.
Obecnie muzeum funkcjonuje na obszarze 3,85 hektara o urozmaiconym ukształtowaniu terenu. Ekspozycja muzealna prezentowana jest w domu młynarza, młynie wodnym i stajni przymłyńskiej oraz terenie muzealnym.
