Muzeum działa od 1982 r. W zasobach Muzeum znajdują się zbiory dokumentujące: pradzieje ziemi wałeckiej, początki osadnictwa, powstanie i rozwój miast, rozwój polityczny i kulturalny od XVI do XVIII wieku, archiwalia dotyczące starostwa wałeckiego z XVII i XVIII, dokumenty obrazujące walkę o utrzymanie polskości po rozbiorach i germanizację od połowy XIX wieku do wybuchu II wojny światowej, budowę i przełamanie Wału Pomorskiego na Ziemi Wałeckiej oraz osadnictwo i odbudowę ze zniszczeń po wyzwoleniu, są też zbiory pamiątek po kombatantach II wojny światowej, a ponadto artystyczne meble i wyroby rzemiosła artystycznego. Muzeum sprawuje również opiekę merytoryczną nad fragmentem umocnień. Wału Pomorskiego przebiegającego w okolicach Wałcza. Przy muzeum funkcjonuje Skansen Grupy Warownej „Cegielnia”, oferuje praktyczne spotkanie z historią Wału Pomorskiego – zwiedzanie schronów z przewodnikiem, interesującą wystawę na zewnątrz i wewnątrz schronów i wystawę plenerową sprzętu wojskowego.
Ekspozycja obejmuje pradzieje, średniowiecze oraz dzieje nowożytne ziemi wałeckiej. Wśród ekspozycji znajdują się narzędzia pracy wykonane z krzemienia, kamienia, rogu i kości. Na uwagę zasługują rogowe i kamienne radła oraz duże nieckowate żarna kamienne z rozcieraczem. Są tu również prezentowane narzędzia z epoki brązu: siekierki, sierpy, groty oszczepów oraz ozdoby. Znaczną część ekspozycji zajmują wyroby ceramiczne: dzbany, puchary, czerpaki, misy oraz popielnice.
