Oddział powstał w 1991 r. jako filia Muzeum w Gliwicach. Mieści się w dawnej maszynowni Kopalni Węgla Kamiennego „Gliwice”, zbudowanej w latach 1912–1914 według projektu niemieckich architektów Emila i Georga Zillmannów, projektantów m.in. osiedli Giszowiec i Nikiszowiec. Odlewnia była jednym z najnowocześniejszych zakładów tego typu w Europie końca XVIII w., dzięki zastosowaniu wielkiego pieca opalanego koksem uruchomionego tu w 1796 r. Wśród eksponowanych obiektów dużą grupę stanowi tzw. galanteria: świeczniki, talerze, patery, stojaczki na zegarek, kałamarze, przyciski do papierów itp., a także plakiety i medale czy rzeźby sakralne, portretowe i nagrobkowe. Dowodem kunsztu odlewniczego dziewiętnastowiecznych mistrzów jest prezentowana biżuteria żeliwna. Na wystawie znajdują się odlewy będące transpozycjami znanych dzieł malarskich, m.in. "Ostatnia wieczerza" wg Leonarda da Vinci czy "Jan Ewangelista" wg obrazu Domenichina.
Proponowana w oddziale stała wystawa jest jedną z pierwszych nowoczesnych, interaktywnych i multimedialnych ekspozycji muzealnych na Śląsku. Prezentuje rzadkie zabytki z bogatej kolekcji żeliwa artystycznego. Wśród eksponatów znajdują się odlewy artystyczne, głównie XIX-wieczne wyroby gliwickiej Królewskiej Odlewni Żeliwa, a także odlewy XX-wieczne, dopełnione przez bogaty materiał ikonograficzny oraz specjalistyczne komentarze, m.in. na temat historii odlewnictwa artystycznego w Gliwicach, rozwoju przemysłu w XIX wieku, rewolucyjnej roli żeliwa, ale również historii samego regionu i miasta.
